LRD-PSI Bharti Ma Niyam Badlav Ni Joradar Maang / પોલીસ બનવા દોડ જ મહત્વની?

LRD અને PSI ભરતીમાં દોડના માર્ક્સ મુદ્દે વિવાદ: ગામડાના અને પછાત વર્ગના યુવાનો માટે ન્યાયની માંગ Police Bharti 2026

પરિચય

ગુજરાત રાજ્યમાં પોલીસ ભરતી, ખાસ કરીને LRD અને PSI  Police Bharti 2026જેવી પરીક્ષાઓ, હજારો યુવાનોના સપનાઓ સાથે જોડાયેલી છે. વર્ષોથી આ ભરતી પ્રક્રિયા રાજ્યના ગામડાઓ, પછાત વિસ્તારો તેમજ SC-ST અને OBC વર્ગના યુવાનો માટે રોજગારનું મજબૂત માધ્યમ રહી છે. પરંતુ તાજેતરમાં દોડના માર્ક્સ (Running Marks) ગણતરીને લઈને ઊભેલા વિવાદે સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે ચર્ચા જગાવી છે. આ મુદ્દે પૂર્વ ધારાસભ્ય ભરતજી ઠાકોરે ખુલ્લેઆમ અવાજ ઉઠાવ્યો છે અને સરકાર સમક્ષ નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની માંગ કરી છે.

દોડના માર્ક્સની હાલની વ્યવસ્થા

હાલની ભરતી પદ્ધતિ મુજબ LRD અને PSI ભરતીમાં લેખિત પરીક્ષા સાથે-સાથે ફિઝિકલ ટેસ્ટ પણ મહત્વનો ભાગ છે. તેમાં દોડ, લાંબી કૂદ, ઊંચી કૂદ જેવી કસોટીઓ લેવામાં આવે છે. દોડના સમયમાં આધારે ઉમેદવારને વધારાના માર્ક્સ આપવામાં આવે છે, જે અંતિમ મેરીટમાં ખૂબ મોટો ફરક પાડી દે છે.

પરંતુ અહીં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આ વધારાના માર્ક્સ તમામ ઉમેદવારો માટે સમાન તક પૂરી પાડે છે કે નહીં?

ગામડાના યુવાનો સામેની હકીકત

એક તરફ શહેરોમાં રહેતા યુવાનો પાસે આધુનિક ગ્રાઉન્ડ, ટ્રેનર, જિમ અને પોષણની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય છે. બીજી તરફ ગામડાના યુવાનો ખેતમજૂરી, દૂધ વ્યવસાય કે રોજિંદા કામ સાથે તૈયારી કરતા હોય છે. તેઓ વહેલી સવારે દોડની પ્રેક્ટિસ કરે છે, પરંતુ પૂરતી ટેકનિકલ માર્ગદર્શન અને સાધનોના અભાવે તેઓ શહેરના યુવાનોની સરખામણીમાં પાછળ રહી જાય છે.

આ પરિસ્થિતિમાં જ્યારે દોડના માર્ક્સને વધુ વજન આપવામાં આવે છે, ત્યારે ગામડાના યુવાનો માટે મેરીટમાં ટકવું મુશ્કેલ બની જાય છે.

SC-ST અને OBC ઉમેદવારો માટે અસમાનતા

દોડના માર્ક્સની આ પદ્ધતિ SC-ST અને OBC વર્ગના ઉમેદવારો માટે પણ અન્યાયરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. આ વર્ગના મોટાભાગના ઉમેદવારો આર્થિક રીતે નબળા હોય છે અને મોંઘી કોચિંગ કે ખાસ ટ્રેનિંગ લઈ શકતા નથી.

ભરતજી ઠાકોરના જણાવ્યા મુજબ, પહેલાં દોડમાં માત્ર ક્વોલિફાઈંગ માપદંડ હતો, જેમાં ઉમેદવાર પાસ કે ફેલ થતો. પરંતુ હવે વધારાના માર્ક્સને કારણે ફક્ત ઝડપી દોડનાર ઉમેદવારો જ આગળ વધી શકે છે, જે સામાજિક સંતુલનને નુકસાન કરે છે.

આર્ટ્સ-કોમર્સના વિદ્યાર્થીઓ સાથે અન્યાય

આજના સમયમાં ગુજરાતના અંદાજે 80 ટકા વિદ્યાર્થીઓ આર્ટ્સ અને કોમર્સ સ્ટ્રીમમાંથી આવે છે. આ વિદ્યાર્થીઓનો મુખ્ય ફોકસ અભ્યાસ પર હોય છે, ફિઝિકલ ટ્રેનિંગ પર નહીં. જ્યારે મેસ-રીઝનિંગ અને ફિઝિકલ માર્ક્સને વધુ વજન આપવામાં આવે છે, ત્યારે આ વિદ્યાર્થીઓ પાછળ રહી જાય છે.

આથી પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે શું પોલીસ ભરતીમાં ફક્ત દોડની ઝડપ જ મુખ્ય માપદંડ હોવો જોઈએ?

મેસ-રીઝનિંગ અને મેરીટનો મુદ્દો

પૂર્વ ધારાસભ્ય ભરતજી ઠાકોરે મેસ-રીઝનિંગના વધતા વજન પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે. PSI અને કોન્સ્ટેબલ પરીક્ષામાં મેસ-રીઝનિંગના માર્ક્સ ખૂબ વધારે રાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે નાયબ મામલતદાર જેવી પરીક્ષામાં તેનો વજન ઓછું છે.

પોલીસની નોકરીમાં મુખ્યત્વે શિસ્ત, સમજશક્તિ, કાયદાની સમજ અને માનસિક સંતુલન જરૂરી હોય છે. માત્ર મેસ-રીઝનિંગ કે દોડના આધારે સક્ષમ પોલીસકર્મી પસંદ થઈ શકે કે નહીં, એ મોટો પ્રશ્ન છે.

40 ટકા લઘુત્તમ લાયકાતનો વિવાદ

ભરતી પ્રક્રિયામાં 40 ટકા લઘુત્તમ લાયકાતનો નિયમ પણ વિવાદનું કારણ બન્યો છે. અગાઉ ઘણી પરીક્ષાઓમાં ઉમેદવારને 40 ટકા કરતા ઓછા માર્ક્સ આવ્યા હોવા છતાં અન્ય માપદંડના આધારે પસંદગી શક્ય હતી.

પરંતુ હવે આ નિયમને કડક રીતે લાગુ કરવામાં આવતા અનેક મહેનતી ઉમેદવારો બહાર રહી જાય છે. ખાસ કરીને 2023ની પરીક્ષામાં આ નિયમના કારણે ઘણા ઉમેદવારોને નુકસાન થયું હતું.

જૂની અને નવી પદ્ધતિ વચ્ચેનો તફાવત

જૂની પદ્ધતિમાં ફિઝિકલ ટેસ્ટ ક્વોલિફાઈંગ હતો અને લેખિત પરીક્ષાને વધુ મહત્વ આપવામાં આવતું હતું. નવી પદ્ધતિમાં દોડના માર્ક્સને સીધા મેરીટમાં જોડવામાં આવે છે.

આ બદલાવથી મેરીટ લિસ્ટમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે, જેના કારણે ગ્રામ્ય અને પછાત વર્ગના ઉમેદવારો માટે નોકરી મેળવવી વધુ મુશ્કેલ બની છે.

ભરતજી ઠાકોરની માંગ અને રજૂઆત

પૂર્વ ધારાસભ્ય ભરતજી ઠાકોરે આ મુદ્દે મુખ્યમંત્રીને લેખિત રજૂઆત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે દોડના માર્ક્સ ગણતરી બંધ કરવી જોઈએ અને ફિઝિકલ ટેસ્ટને માત્ર ક્વોલિફાઈંગ રાખવો જોઈએ.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, જો પોલીસમાં સક્ષમ યુવાનોને સ્થાન આપવું હોય તો ન્યાયસંગત અને સંતુલિત ભરતી પદ્ધતિ અપનાવવી જરૂરી છે.

યુવાનોમાં વધતો અસંતોષ

આ મુદ્દે રાજ્યભરમાં યુવાનોમાં અસંતોષ વધી રહ્યો છે. અનેક ઉમેદવારોનું કહેવું છે કે તેઓ વર્ષો સુધી મહેનત કરે છે, પરંતુ નિયમોમાં અચાનક ફેરફાર થવાથી તેમનું ભવિષ્ય જોખમમાં મુકાઈ જાય છે.

જો સમયસર યોગ્ય નિર્ણય નહીં લેવાય, તો આ અસંતોષ આંદોલનનું સ્વરૂપ પણ લઈ શકે છે.

સરકાર સામે મહત્વનો પ્રશ્ન

સરકાર માટે આ મુદ્દો માત્ર એક ભરતી પ્રક્રિયાનો નથી, પરંતુ રાજ્યના યુવાનોના વિશ્વાસનો છે. જો ભરતીમાં પારદર્શિતા અને સમાનતા નહીં હોય, તો જાહેર વ્યવસ્થામાં પણ અસર પડી શકે છે.

આથી સરકાર માટે જરૂરી છે કે તે તમામ વર્ગોના ઉમેદવારોને ધ્યાનમાં રાખીને નિયમોમાં સુધારો કરે.

નિષ્કર્ષ

LRD અને PSI ભરતીમાં દોડના માર્ક્સનો મુદ્દો આજે સમગ્ર ગુજરાતમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. આ મુદ્દો માત્ર એક પરીક્ષાનો નથી, પરંતુ સામાજિક ન્યાય, સમાન તક અને યુવાનોના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલો છે.

જો સરકાર દોડના માર્ક્સ, મેસ-રીઝનિંગ અને લઘુત્તમ લાયકાત જેવા મુદ્દાઓ પર પુનર્વિચાર કરે, તો હજારો ગામડાના, SC-ST અને OBC યુવાનોને ન્યાય મળી શકે.

અંતે એટલું જ કહી શકાય કે, પોલીસ બનવા માટે માત્ર ઝડપ નહીં, પરંતુ સમજ, સંવેદના અને ન્યાયબુદ્ધિ પણ એટલી જ જરૂરી છે.

https://gujaratitourister.in/2025/12/14/psi-%e0%aa%85%e0%aa%a8%e0%ab%87-lrd-%e0%aa%ad%e0%aa%b0%e0%aa%a4%e0%ab%80-2025-26-13591-%e0%aa%aa%e0%ab%8b%e0%aa%b8%e0%ab%8d%e0%aa%9f-%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%9f%e0%ab%87%e0%aa%a8%e0%ab%80/